Ngày 14 tháng 06 năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Quyết định số 2778/QĐ-BKHCN. Đây là bước đi chiến lược nhằm cụ thể hóa Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, tạo hành lang pháp lý kỹ thuật đồng bộ để hỗ trợ doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu làm chủ các công nghệ cốt lõi tại Việt Nam.

Chuẩn hóa hơn 3.000 tiêu chuẩn cho hai nhóm sản phẩm cốt lõi

Điểm nhấn quan trọng của Quyết định này là hệ thống hóa tổng cộng 3.030 tiêu chuẩn (bao gồm 1.150 TCVN và 1.880 tiêu chuẩn quốc tế/khu vực/nước ngoài) phân định rõ ràng thành 2 nhóm đối tượng sản phẩm chiến lược:

• Nhóm 1 - Sản phẩm công nghệ chiến lược đã có thị trường (22 đối tượng sản phẩm, 1.632 tiêu chuẩn): Nhóm này tập trung vào các công nghệ có khả năng tạo ra tác động lớn và trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế hiện tại. Các lĩnh vực nổi bật bao gồm: Mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt (LLM) và trợ lý ảo (66 tiêu chuẩn); Hạ tầng mạng chuỗi khối (Blockchain) và hệ thống truy xuất nguồn gốc (151 tiêu chuẩn); AI Camera xử lý tại biên (129 tiêu chuẩn); Vật liệu tiên tiến hiệu năng cao cho chế biến chế tạo (290 tiêu chuẩn) và Giống cây trồng, vật nuôi thế hệ mới áp dụng công nghệ chỉnh sửa gen (195 tiêu chuẩn).

• Nhóm 2 - Sản phẩm công nghệ tạo động lực tăng trưởng mới và an ninh quốc phòng (08 đối tượng sản phẩm, 1.398 tiêu chuẩn): Đây là các công nghệ nền tảng cho tương lai và bảo đảm tính tự chủ của quốc gia. Các danh mục đồ sộ nhất thuộc về: Nền tảng công nghiệp và thiết bị tích hợp đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị (665 tiêu chuẩn); Lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ - SMR (308 tiêu chuẩn); Chip chuyên dụng (113 tiêu chuẩn); bên cạnh các lĩnh vực tiên phong như tính toán và cảm biến lượng tử.

Định hướng áp dụng linh hoạt và ưu tiên R&D trong nước

Cùng với danh mục tiêu chuẩn, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng ban hành Hướng dẫn khung định hướng áp dụng. Theo đó, Nhà nước khuyến khích các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp chủ động áp dụng trực tiếp các tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực danh tiếng để nhanh chóng đưa sản phẩm Việt Nam tiếp cận thị trường toàn cầu.

Đối với việc xây dựng các Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) mới, Bộ đưa ra các tiêu chí lựa chọn khắt khe và bài bản. Việc phát triển TCVN sẽ ưu tiên tối đa cho việc chuyển hóa từ các kết quả nghiên cứu và phát triển (R&D) có thế mạnh trong nước, hoặc chấp nhận có chọn lọc, sửa đổi các tiêu chuẩn quốc tế để phù hợp với đặc thù địa chất, khí hậu và hạ tầng của Việt Nam mà không làm hạ thấp các yêu cầu kỹ thuật an toàn. Quá trình này cũng đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các điều ước quốc tế và quyền sở hữu trí tuệ.

Chủ động rà soát, đồng hành cùng doanh nghiệp

Quyết định số 2778/QĐ-BKHCN giao Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia làm đầu mối chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan ngang Bộ và các tổ chức liên quan định kỳ rà soát, cập nhật, tham mưu sửa đổi bổ sung Danh mục. Điều này đảm bảo hệ thống tiêu chuẩn luôn vận động linh hoạt, bắt kịp tốc độ thay đổi nhanh chóng của công nghệ toàn cầu và thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Việc ban hành Danh mục tiêu chuẩn về sản phẩm công nghệ chiến lược được đánh giá là một "cú hích" lớn, không chỉ giúp các doanh nghiệp công nghệ trong nước định hình rõ ràng thước đo chất lượng chuẩn quốc tế, giảm thiểu rủi ro pháp lý khi xuất khẩu, mà còn là cơ sở để Nhà nước định hướng dòng vốn đầu tư, đặt hàng vĩ mô cho các sản phẩm công nghệ trọng điểm trong giai đoạn tới.