Thông qua mã QR, RFID hoặc nền tảng blockchain, người tiêu dùng, doanh nghiệp và cơ quan quản lý có thể truy xuất toàn bộ lịch sử của sản phẩm chỉ bằng một thao tác quét.

Hộ chiếu số được xem là giải pháp then chốt trong nền kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số ngành sản xuất.

Một số lợi ích nổi bật:

Minh bạch nguồn gốc: giúp người tiêu dùng biết rõ sản phẩm đến từ đâu, sản xuất ra sao.

Chống hàng giả, hàng nhái: thông tin được mã hóa và xác thực trên hệ thống số.

Thuận lợi cho xuất nhập khẩu: nhiều thị trường như EU bắt đầu yêu cầu DPP cho sản phẩm dệt may, điện tử, pin...

Hỗ trợ tái chế và quản lý chất thải: doanh nghiệp và cơ quan môi trường có thể dễ dàng theo dõi vòng đời sản phẩm.

Ứng dụng thực tế

Tại châu Âu, Liên minh châu Âu (EU) đã ban hành quy định về Digital Product Passport trong Chiến lược sản phẩm bền vững (2024–2030).

Tại Việt Nam, một số ngành đang bắt đầu thử nghiệm:

Nông sản: hộ chiếu số giúp truy xuất nguồn gốc vùng trồng, quy trình canh tác, kiểm định an toàn.

Thời trang – dệt may: theo dõi vật liệu, quy trình nhuộm, tái chế sợi.

Điện tử và pin: kiểm soát thành phần nguyên liệu và tái sử dụng.

Cấu trúc của hộ chiếu số

Một “hộ chiếu số” thường bao gồm:

Mã định danh sản phẩm (ID duy nhất).

Thông tin nhà sản xuất, ngày sản xuất.

Thông tin vật liệu, thành phần.

Dữ liệu về vận chuyển, phân phối.

Hướng dẫn sử dụng, tái chế, xử lý sau khi hết vòng đời.

Dữ liệu xác thực (chữ ký số, blockchain, v.v.)

Triển vọng và thách thức

Việc triển khai hộ chiếu số giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín thương hiệu và đáp ứng yêu cầu quốc tế, nhưng cũng đặt ra thách thức về:

Chuẩn hóa dữ liệu và bảo mật thông tin.

Chi phí đầu tư công nghệ.

Phối hợp giữa các bên trong chuỗi cung ứng.

Dù vậy, hộ chiếu số được xem là bước ngoặt tất yếu để hàng hóa Việt Nam vươn ra thị trường toàn cầu trong kỷ nguyên số và phát triển bền vững.

Hộ chiếu số cho sản phẩm hàng hóa không chỉ là xu hướng công nghệ, mà còn là công cụ tạo niềm tin và minh bạch giữa doanh nghiệp – người tiêu dùng – cơ quan quản lý. Việc sớm áp dụng mô hình này sẽ giúp Việt Nam tăng khả năng cạnh tranh, đảm bảo tiêu chuẩn xuất khẩu, và góp phần xây dựng nền kinh tế xanh, bền vững.

Hiện nay, Trung tâm Mã số Mã vạch Quốc gia đang phối hợp với các bộ, ngành và địa phương triển khai thí điểm hộ chiếu số trong nhiều lĩnh vực như:

Nông sản – thực phẩm (gạo, cà phê, trái cây, thủy sản).

Dệt may – da giày.

Thiết bị điện tử – pin – linh kiện.

Hệ thống này ứng dụng công nghệ mã số mã vạch GS1, mã QR động, và hướng tới tích hợp với nền tảng dữ liệu quốc gia về sản phẩm hàng hóa.

Hộ chiếu số do Trung tâm Mã số Mã vạch Quốc gia triển khai là một trong những giải pháp trọng tâm của Việt Nam trong tiến trình chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, mà còn góp phần xây dựng thị trường hàng hóa minh bạch, an toàn, và phát triển bền vững.

Thanh Uyên